De inkt van het akkoord in Brussel is nog nauwelijks droog of Italië moet recordhoge rentes betalen op de eerste veiling van staatspapier na de eurotop. Het lijkt erop dat financiële markten de voorgestelde maatregelen voorlopig het voordeel van de twijfel geven, maar geen vertrouwen meer hebben in de regering Berlusconi.
En daarin schuilt een groot gevaar. Italië kampt met een staatsschuld van 1.900 miljard euro en alleen al de Franse banken hebben een blootstelling op Italiaanse staatsobligaties van 75 miljard euro. Tellen we daar alle overige leningen bij dat is dat zelfs bijna 300 miljard. Bij de Duitse banken is de exposure resp. 36 en 118 miljard. Als Rome brandt, is een noodfonds van 1.000 miljard euro waarschijnlijk onvoldoende. De veiling van vrijdag zou een ‘wake-up call’ moeten zijn.
Vraag beleggers teleurstellend
Voor 10-jaars papier moet Italië 5,98 procent rente betalen, een record sinds de invoering van de euro. Ook de rente op 3-jaars papier schoot omhoog naar 4,93 procent. Ook de vraag van beleggers was volgens diverse marktpartijen teleurstellend. Premier Berlusconi heeft weliswaar nieuwe bezuinigingen aangekondigd, zoals een verhoging van de pensioenleeftijd naar 67 jaar in 2026, maar zijn legitimiteit in eigen land staat steeds meer onder druk. Cynisch genoeg is de eurozone afhankelijk van een separatist als Lega Nord-voorman Umberto Bossi.
Zowel S&P, Moody’s als Fitch hebben in oktober de rating voor Italië verlaagd, vanwege de politieke instabiliteit en de stagnerende economische groei. Voor dit jaar wordt er een groei geraamd van 0,7 procent, volgend jaar slechts 0,6 procent. De staatsschuld bedraagt 120 procent van het bruto binnenlands product en volgen s prognoses van het IMF is dat zelfs in 2016 nog 118 procent. Ondertussen neemt de sociale onrust toe en worden massaprotesten voorbereidt.
300 miljard herfinancieren
Voorlopig koopt het ECB Italiaans papier, maar dat is slechts bedoeld als tijdelijke maatregel. De druk op Mario Draghi zal door de financieringsbehoefte van zijn vaderland fors worden opgevoerd. Italië moet in 2012 maar liefst 300 miljard euro herfinancieren, veel meer als bijvoorbeeld Frankrijk of Spanje. En dit jaar nog 130 miljard. Financiële markten zien dat natuurlijk ook. De verhouding uitstaande CDS en staatsschuld/BBP-ratio van Italië is de ongunstigste ter wereld.
De hoofdeconoom van het Internationaal Monetair Fonds, Olivier Blanchard, waarschuwde vorige maand al voor het Italiaanse gevaar. “Als de markten om de een of andere reden gaan denken dat de schuld Italiaanse schuld onhoudbaar is en hogere rentes gaan vragen, dan is de schuld van het land onhoudbaar”, aldus Blanchard. De eurocrisis is nog niet voorbij. Sterker nog, als de euro het toch niet redt, dan is het vanwege politiek wanbeleid in Italië en niet Griekenland.