De veenbrand in het Midden-Oosten lijkt niet meer te stoppen. Alle ogen zijn nu gericht op Libië, Jemen en Bahrein. Het kleine golfstaatje Bahrein is strategisch, geopolitiek en economisch echter veel belangrijker dan de omvang zou vermoeden.
Veel landen in het Midden-Oosten en Noord Afrika zuchten decennia onder autocratische regimes, waarbij het gros van de bevolking leeft in armoede en een kleine (familie)kliek de politieke en economische macht heeft. Jongeren zien hun positie als uitzichtloos. Er speelt echter meer onder de oppervlakte. De onrust zet de historisch beladen verhouding tussen Soennieten en Sjiieten op scherp.
Strategische waarde
Het oliestaatje Bahrein is kleiner dan de provincie Utrecht en telt slechts 1,3 miljoen inwoners. Soennieten hebben er de macht, terwijl 70 procent van de bevolking Sjiitisch is. De strategische waarde voor de VS is groot. De eilandstaat huisvest de omvangrijke Vijfde Vloot van de Amerikaanse marine alsmede het Centrale Commando in de regio. Maar ook deze ‘bondgenoot’ smoort geweldloze protesten in bloed.
Waar beleggers echt bang voor zijn is een olievlekwerking naar buurland Saoedi-Arabië, na Rusland de grootste olieproducent ter wereld en eigenaar van de grootste ‘bewezen’ oliereserves. Ook dat land kent een belangrijke Sjiitische minderheid, uitgerekend in het olierijke Oosten. Wat begon als protesten voor meer democratie kan leiden tot een veel grotere invloed van het Sjiitische Iran. Illustratief voor de zorgen is de explosie van Saoedische credit default swaps (CDS) vrijdag.
Cruciale doorvoerroute
Het regime in Iran heeft gedeeltelijke controle op de Straat van Hormoes, de belangrijkste vaarroute voor de olie-export van Saoedi-Arabië, Koeweit, de Verenigde Arabische Emiraten en Irak. Dagelijks worden via Hormoes 15,5 miljoen vaten ruwe olie verscheept. Via het Suez kanaal bij Egypte een andere cruciale doorvoerroute in de regio, worden dagelijks ca. 1 miljoen vaten olie getransporteerd.
De situatie in Libië is zo mogelijk nog gevaarlijker, mede omdat de VS daar helemaal geen invloed op heeft. In grote delen van het land wordt al dagen gedemonstreerd, waarbij zeker tientallen doden zijn gevallen. Het land is een belangrijke olie-exporteur met ruim 40 miljard vaten reserves. De meeste Libische olie wordt verscheept naar Europese landen als Italië, Duitsland, Spanje en Frankrijk.